Gedragsproblemen bij paarden: vaak een signaal van pijn, stress of oude ervaringen
Veel paardeneigenaren lopen tegen gedragsproblemen aan: een paard dat niet wil stilstaan, bokt onder het zadel, bijt tijdens het aansingelen, explosief reageert of juist volledig afsluit. Al snel wordt er gedacht aan “lastig gedrag”, een gebrek aan training of een moeilijk karakter. Maar in de praktijk blijkt steeds vaker dat gedrag geen op zichzelf staand probleem is, maar een symptoom.
Pijn als stille oorzaak
Paarden zijn vluchtdieren. In het wild betekent het tonen van zwakte gevaar. Daardoor laten paarden pijn vaak pas zien als het echt niet anders kan. Gedrag wordt dan hun communicatiemiddel.
Een veelvoorkomende oorzaak is niet goed passend harnachement. Een zadel dat drukt, een hoofdstel dat knelt of een bit dat pijn veroorzaakt, kan dagelijks ongemak geven. Gedrag zoals verzet, spanning, staartzwiepen, hoofdschudden of vluchten is dan geen ongehoorzaamheid, maar zelfbescherming.
Voeding: brandstof of boosdoener?
Ook voeding heeft grote invloed op gedrag. Veel paarden krijgen te veel krachtvoer, rijk aan zetmeel en oliën, terwijl hun lichaam daar niet op gebouwd is. Het gevolg kan zijn:
-
Overmatige energie en prikkelbaarheid
-
Maag- en darmproblemen
-
Spierspanning en onrust
Daarbij worden regelmatig supplementen gevoerd die een paard niet nodig heeft. Onnodige of verkeerd afgestemde supplementen kunnen het lichaam uit balans brengen, wat zich opnieuw kan uiten in gedragsproblemen.
Stress: een constante onderstroom
Stress is een onderschatte factor. Denk aan:
-
Onjuiste of onrustige huisvesting
-
Te weinig beweging/langdurige stalopsluiting
-
Regelmatig (lang) vervoer
-
Alleen staan, zonder sociaal contact
Voor een kuddedier dat gemaakt is om te bewegen en samen te leven, zorgt dit voor chronische stress. Die stress slaat zich op in het lichaam en kan leiden tot zowel fysieke klachten als gedragsveranderingen.
Oude pijnherinneringen en trauma
Zelfs wanneer een paard op dit moment geen actieve pijn meer heeft, kan gedrag blijven bestaan door een pijnherinnering of trauma. Paarden onthouden zeer goed situaties waarin ze pijn of angst hebben ervaren.
Bijvoorbeeld:
-
Een paard dat ooit met een slecht passend zadel is gereden, kan nog steeds explosief reageren bij het opzadelen of tijdens het rijden
-
Een paard met een vroegere blessure kan spanning tonen bij bepaalde bewegingen, ondanks dat het medisch in orde is
-
Paarden die ruw zijn behandeld of over hun grenzen zijn gegaan, kunnen defensief of afsluitend gedrag laten zien
Het lichaam en het zenuwstelsel “herinneren” zich de pijn. Hierdoor kan een paard al reageren voordat er daadwerkelijk iets gebeurt. Dit is geen ongehoorzaamheid, maar een beschermingsmechanisme.
“Maar dit gedrag is toch te trainen?”
Probleemgedrag is vaak goed te trainen en kan tijdelijk verbeteren. Met de juiste training lijkt het paard rustiger en meewerkend.
Maar wanneer pijn, stress of trauma de onderliggende oorzaak is, zie je vaak dat het paard na verloop van tijd terugvalt in oud gedrag. Het paard laat hiermee heel erg goed zien dat het wel degelijk meewerkend is!
De training heeft het gedrag onderdrukt, maar niet de reden waarom het gedrag ontstond.
Echte, blijvende verandering ontstaat pas wanneer:
-
fysieke oorzaken zijn uitgesloten
-
harnachement klopt
-
voeding passend is
-
stress wordt verminderd
-
het zenuwstelsel van het paard weer veiligheid ervaart
Eerst begrijpen, dan trainen
Training is waardevol, maar pas effectief wanneer het paard zich lichamelijk en mentaal goed voelt. Gedrag dat voortkomt uit pijn of trauma vraagt om geduld, begrip en een holistische aanpak.
Gedrag is communicatie
Gedrag is geen probleem op zich. Het is informatie. Een paard dat “lastig” is, probeert iets te vertellen. Hoe beter wij leren luisteren naar die signalen, hoe minder we hoeven te corrigeren.
Misschien is de belangrijkste vraag dus niet:
“Hoe krijg ik dit gedrag weg?”
Maar:
“Wat heeft mijn paard nodig om zich veilig en comfortabel te voelen?”
Reactie plaatsen
Reacties